Cooltura - Knjigofil

Nichita Stanescu

“… Ja sam sebi samom trojanski konj…”

Nichita Stanescu roÄ‘en je 1933. godine u Ploiestiju u južnoj Rumuniji. Studij filologije je završio u Bukureštu, a prvu zbirku pjesama “Smisao ljubavi” objavio je 1960. godine. Pripada pjesničkoj generaciji poznatoj po nazivu “borba sa inercijom”, koja je nastavila kreativni impuls u rumunskoj poeziji prekinut sovjetskom okupacijom.

Nichita Stanescu je težio tome da jezik njegove poezije postane svojevrsna metalingvistika, u čemu je u velikoj mjeri uspijevao i zahvaljujući čemu se svrstava meÄ‘u najznačajnije evropske pjesnike 20. stoljeća. Njegove najpoznatije zbirke poezije su: “Vizija osjećanja” (1964.), “Pravo na vrijeme” (1965.), “Alfa” (1967.), “Crveno vertikalno” (1967.), “Neriječi” (1969.), “Gordost hladnoće” (1972.), “Epica Magna”(1978.)…

Stanescu je isticao da postoje dva tipa umjetnika – „oni koji vide ideje i oni koji vide osjećanja“. Sam Stanescu bio je prvenstveno tvorac ideja i u svijetu imaginacije i jezika. Pa ipak, predanost otkrivanju jezičkih mogućnosti nije učinila Stanescua teško razumljivim pjesnikom. Protutežu njegovoj jezičnoj filozofičnosti čine svakodnevne životne pojedinosti o kojima je najviše pisao.

U Stanescuovoj “konceptualnoj lirici” nezaobilazan je problem otkrivanja sopstvenog dvojništva, koji je najprepoznatljiviji u njegovoj antologijskoj pjesmi “Neriječi”. Taj problem u komunikaciji, odnosno “riječi iza riječi” prepoznaje se kao problem egzistencijalističke prirode koji se provlači kroz cjelokupan Stanescuov opus.

1975. godine Stanescu je dobio Herderovu nagradu za književnost, a 80-tih godina je bio jedan od kandidata i za Nobelovu nagradu za književnost (zajedno sa Borgesom). NagraÄ‘en je i Zlatnim vijencem Struških večeri poezije 1982. godine.
Umro je od hepatitisa 1983. godine u Bukureštu.

Iako nikada nije dolazio u sukob sa vladajućim režimom, Stanescu je tek posthumno, nakon gašenja soc-realizma, proglašen članom Rumunske akademije nauka i umjetnosti.

„Pjesnik je utoliko veći kada oni koji čitaju njegove pjesme u njima ne otkrivaju pjesnika nego same sebe.“

Kaži mi, kad bih te jednog dana zgrabio
i stopala ti izljubio,
ne bi li poslije toga malo hramala
u strahu da mi poljubac ne zgnječiš.

 

 

Zanima vas i ovo?