Cooltura - Historijska čitanka

NOVI PAZAR - HISTORIJA

 Novi Pazar ima burnu i bogatu prošlost. Posebnu vrijednost ovog multietničkog i multikulturalnog prostora, gdje se susreću zapadna i istočna civilizacija, čine mnogobrojni kultuno-istorijski spomenici. Arheološki nalazi govore da je ovo područje bilo naseljeno od kamenog doba (nalaz Naprelje), preko gvozdenog doba (nalaz Smolučka pećina) iz ranoantickog doba (Novopazarski nalaz), te nalazišta ostataka kasnoantičkih i srednjovekovnih utvrÄ‘enja Jeleč i Pazarište. Prema tome, područje Sandžaka, posebno Novog Pazara, bilo je oduvijek naseljeno.

 Od samog nastanka grad je imao fizionomiju orijentalnog naselja, a zbog svoje veličine i značaja nazvan je šeherom, što je bio epitet koji je nosilo malo gradova na Balkanu. U sredini se nalazila čaršija sa dućanima zanatlija i trgovaca. Oko čaršije bile su mnogobrojne mahale u kojima se stanovalo, a u svakoj mahali postojala je i džamija. Najveći broj mahala u gradu dobio je ime po graditeljima i obnoviteljima džamija. Tako se pominju: Mujezin hodžina mahala, Iskender ÄŒelebijina mahala i druge. Novi Pazar je dugo bio ne samo najznačajniji trgovački centar, već i populaciono najveći, ili meÄ‘u najvećim gradovima Balkana. Prema nekim istorijskim podacima Novi Pazar je u drugoj polovini 17 stoleća imao oko 30 000 stanovnika. Prema drugim podacima taj broj je bio mnogo veći, pa su mnogi istoričari skloni tvrdnji da je Novi Pazar čak bio jedan od najvećih i najznačajnijih gradova tadašnje kontinentalne Evrope. Novi Pazar je stradao u velikoj meri tokom ratnih neprilika, naročito 1689, zatim 1737. i 1809. godine.

Po Novom Pazaru ovaj kraj je nazvan Novopazarski Sandžak, administrativno-teritorijalna jedinica, koja je do 1877. godine pripadala Bosanskom pašaluku, i od Berlinskog kongresa (1878) igra važnu ulogu u politickoj istoriji Balkana. Grad je imao značajnu političku i ekonomsku ulogu sve do poslednjih decenija XIX veka, a od 1912. godine, kada Novi Pazar osvaja Srbija, grad potpuno zamire. Gradska tvrÄ‘ava sa Kulom motriljom iz XV vijeka izgraÄ‘ena po nalogu osnivača grada Isa-bega Isakovića; Altun alem džamija iz XVI vijeka jedna je od najpoznatijih otomanskih duhovnih zdanja graÄ‘ena zajedno sa vjerskom školom. Izgradio ju je čuveni graditelj Muslihudin Abdulgani; Amir-agin han iz XVII vijeka; Hamam (kupatilo) iz XV vijeka je poklon osnivača grada Isa-bega Isakovića. MeÄ‘u najvažnije hrišÄ‡anske kulturno-istorijske spomenike, koji se nalaze u okolini grada, spadaju: Petrova crkva, sagraÄ‘ena u X vijeku; ĐurÄ‘evi stupovi, zadužbina Stefana Nemanje iz XII vijeka i manastir Sopoćani čiji je osnivač kralj Uroš I.

Zanima vas i ovo?